Bepalen van kans op SOLK aan de hand van de verwijsbrief van de huisarts

Bepalen van kans op SOLK aan de hand van de verwijsbrief van de huisarts

2 reacties

Auteur: Lineke Tak.

In de multidisciplinaire richtlijn Somatisch Onvoldoende verklaarde Lichamelijke Klachten (SOLK) wordt geïntegreerde somatisch-psychologische diagnostiek en behandeling aangeraden voor patiënten met SOLK. In de praktijk vindt er vaak eerst somatische diagnostiek plaats, en wordt de patiënt pas aan het eind van dit traject verwezen voor psychologische behandeling. Het zou effectiever zijn als een geïntegreerde aanpak bij de verdenking van SOLK al start bij de eerste verwijzing door de huisarts. Dit zou het risico op symptoomfixatie, iatrogene somatische en psychische schade en de gezondheidszorgkosten kunnen reduceren. Er zijn echter nog geen systematische methoden bekend hoe in de dagelijkse klinische praktijk een hoge kans op SOLK te voorspellen.

Groningse onderzoekers analyseerden daarom de verwijsbrief van de huisarts naar de internist. Er werden 357 verwijsbrieven van huisartsen, die een nieuwe patiënt naar de internist verwezen, gescoord op mogelijke voorspellers op de uitkomst ‘uiteindelijke diagnose SOLK door de internist’. De volgende items in de verwijsbrief bleken voorspellers voor SOLK: type klachten (met name multisysteem), geen somatische co-morbiditeit, aanwezigheid psychiatrische voorgeschiedenis, afwezigheid van abnormale bevindingen bij lichamelijk onderzoek door de huisarts, eerdere consultatie van somatisch specialisten en het gebruik van ‘illness’-terminologie (subjectievere lekentaal) door de huisarts.

Vervolgens werden deze voorspellers gevalideerd in een (nieuw) cohort van 94 brieven van nieuwe patiënten. Op basis van deze resultaten stelden de onderzoekers een kort screeningsinstrument op (Predicted Risk of Functional Somatic Symptoms, PROFSS). Een totaalscore van ≥10 punten is geassocieerd met een waarschijnlijkheid van 92% dat er sprake is van SOLK (zie puntentelling hieronder). De PROFSS heeft een sensitiviteit van 42% en een specificiteit 94%.

PROFSS screeningsinstrument

- Vrouwelijk geslacht, 1 punt

- Type klacht

     Gastro-intestinaal, 2 punten

     Algemeen, 5 punten

     Overige tracti, 2 punten

     Multisysteem, 6 punten

- Ontbreken somatische comorbiditeit, 2 punten

- Geen abnormale bevindingen bij lichamelijk onderzoek door huisarts, 2 punten

- Psychiatrische voorgeschiedenis, 2 punten

- Verwijsbrief geschreven met illness-terminologie, 3 punten

Een totaalscore van 10 punten is geassocieerd met een waarschijnlijkheid van 92% dat er sprake is van SOLK.

Onderzoekers vermoedden dat de huisarts bij een hoge verdenking van een somatische ziekte meer biomedisch jargon zou gebruiken (‘hypertensie’, ‘fibromyalgie’, ‘melena’). Bij de verdenking van SOLK, waarbij de huisarts vooral verwijst ter geruststelling van de patiënt, was de verwachting dat huisartsen eerder lekentermen (‘pijnen in gewrichten’, ‘moeheid’, ‘hoge bloeddruk’) zouden gebruiken. Dit bleek te kloppen. Het gebruik van ‘illness’-terminologie door de huisarts als relatief sterke voorspeller is een interessante bevinding. Auteurs waarschuwen daarom dat er mogelijk waardevolle contextuele informatie verloren gaat als er gewerkt gaat worden met gestandaardiseerde verwijsbrieven.

Dit screeningsinstrument zou in de klinische praktijk bruikbaar zijn om te besluiten een patiënt met een PROFSS-score ≥10 punten direct te informeren over de mogelijkheid van SOLK of direct een gezamenlijk consult van de internist met een psycholoog of psychiater te plannen. Het is nog niet onderzocht of de PROFSS ook bruikbaar is bij andere medisch specialismen.

Gol JM, Burger H, Janssens KA, Slaets JP, Gans RO, Rosmalen JG. PROFSS: a screening tool for early identification of functional somatic symptoms. J Psychosom Res. 2014 Dec;77(6):504-9.


Meer van deze auteur:

Gerelateerde artikelen

2 reacties

  1. J.  - 23 juli 2015 - 7:43 am

    Mijn huisarts bleek inderdaad bijzonder vage brieven te schrijven (die werden buiten mijn zicht op gestuurd). Feitelijk informatie liet ze weg en er stonden wel veel verwijzingen in naar de door haar bij mij veronderstelde emoties. Resultaat daarvan was inderdaad dat ik met relatief weinig onderzoek als ‘diagnose’ ‘onverklaarde klachten’ kreeg. Sinds ik me er zelf mee ben gaan bemoeien en artsen voorzie van feitelijke informatie (inclusief niet doorgegeven labuitslagen!) heb ik er al 2 diagnoses bij, beide behandelbare auto-immuunziekten. Beide auto-immuunziekten staan er om bekend flink ondergediagnosticeerd te zijn.

    Onderdiagnose is een probleem bij veel auto-immuunziekten, en heel toevallig komen die vaak voor bij juist de categorie waarin ook SOLK vaak voor zou komen , namelijk vrouwen in de vruchtbare leeftijd.

    Wie bepaald wat ‘adequaat medisch onderzoek’? Pas toen ik een arts trof die me geloofde en echt goed diep ging graven konden de diagnoses van de aandoeningen die ik heb worden gesteld. Auto-immuunziekten hebben nou eenmaal de neiging om sterk te wisselen in de tijd en bovendien zijn veel diagnoses gebaseerd op laboratorium criteria waarvan de meningen over de sensitiviteit sterk uiteen lopen.

    Elke vrouw met een auto-immuunziekte die niet ogenblikkelijk heel duidelijk aan de buitenkant zicht baar is deelt mijn ervaring dat hun klachten (vaak zeer langdurig) worden afgedaan als ‘stress’, fybromyalgie, cvs, spastische darm, psychisch etc.. Alle onderzoeken die gedaan worden naar SOLK achtige syndromen veronderstellen een gemeenschappelijk oorzaak bij alle patienten. Het lijkt mij echt erg aannemelijk dat in elk geval een groot deel van de groep bestaat uit ongediagnosticeerde auto-immuunpatienten, met auto-immuunziekten die aspecifieke symptomen geven..

    • Lineke  - 23 juli 2015 - 1:37 pm

      Beste J.

      Uiteraard dienen auto-immuunziekten (en andere behandelbare somatische aandoeningen die soms aanvankelijk niet herkend worden) uitgesloten te worden.
      Het is inderdaad soms lastig te zeggen wat dan ‘adequaat medisch onderzoek’ inhoudt, al geven richtlijnen hiervoor vaak wel informatie aan artsen.
      Er zal altijd een kleine groep mensen zijn bij wie er uiteindelijk sprake lijkt te zijn van een gemiste diagnose / onderdiagnostiek, zoals u schrijft dat bij u het geval is geweest.
      Bij de grootste groep mensen met SOLK wordt er echter niet een somatische verklaring gevonden met onze huidige mogelijkheden, hoeveel onderzoek er ook verricht zou worden. Doorgaan met diagnostische tests is dan onnodig schadelijk en frustrerend voor de patiënt, omdat er dan niet gestart kan worden met een specifieke SOLK-behandeling. In mijn ervaring is er een grote groep mensen die zich kunnen vinden in de diagnose SOLK en zelf ook graag een daarop gerichte behandeling willen.

      Vriendelijke groet,
      Namens SOLK.nl
      Lineke Tak

Plaats een reactie

Terug naar boven