Boekrecensie ‘Alle therapeuten gehad?’ – Michiel van Geloven

Boekrecensie ‘Alle therapeuten gehad?’ – Michiel van Geloven

1 reactie

Gastredacteur: Judith Rosmalen. 

Dit boek beschrijft het verhaal van Kristel, die na een whiplash langdurig klachten en beperkingen hield. In de jaren na het ongeval bezoekt ze daarvoor allerlei artsen en therapeuten. Zo volgt ze re-integratie trajecten, ook deels klinisch, en wordt ze meer dan 700 keer behandeld door een fysiotherapeut. Uiteindelijk bezoekt ze een psychosomatische therapeut, die haar samen met een Cesartherapeut met een beperkt aantal sessies weet te genezen. De behandeling richt zich met name op haar perfectionisme en op het omgaan met dagelijkse stressoren. In het boek geven een aantal deskundigen uitleg over bepaalde aspecten in het verhaal van Kristel.

Het verhaal van Kristel is interessant, en een goede illustratie van de lijdensweg die veel patiënten met somatisch onvoldoende verklaarde lichamelijke klachten (SOLK) doormaken. Ook de grote hoeveelheid behandelingen die ze ondergaat vallen op, voordat ze uiteindelijk bij de psychosomatische therapie geholpen wordt. Maar in het boek blijft onderbelicht wat de psychosomatische therapie zo anders zou maken dan wat andere behandelaren doen. Er wordt gesteld dat er meer naar de oorzaak wordt gekeken en minder naar de gevolgen, maar dat blijft lastig want bij SOLK blijft de veronderstelde oorzaak een aanname. De bijbehorende therapie verschilt ondertussen niet zo veel van de therapie volgens het gevolgenmodel waarbij de oorzaak van de klacht juist niet op de voorgrond staat. In feite worden ook bij de psychosomatische therapie zoals beschreven in dit boek dysfunctionele ideeën en gedragspatronen aangepakt. De behandeling bevatten elementen zoals psycho-educatie, ontspanning en aangeven van grenzen.

Bij Kristel was haar perfectionisme een aandachtspunt in de behandeling. Dit was volgens de auteur een belangrijke oorzaak van de klachten, die pas in de psychosomatische therapie werd aangepakt. Dat laatste is opvallend. Onlangs hebben wij ervaren behandelaren geïnterviewd over factoren bijdragend aan SOLK, en perfectionisme kwam daarbij heel duidelijk naar voren. Ons wetenschappelijke onderzoek heeft onderbouwd dat perfectionisme inderdaad een risicofactor voor onbegrepen klachten is. In het revalidatietraject had dit dus al aangepakt kunnen worden, en de vraag is of en waarom geen van de eerdere behandelaren aandacht aan deze factor heeft besteed.

Kristel is een bekende van de auteur en natuurlijk is het positief dat deze therapie haar zo goed heeft geholpen. Hetzelfde geldt voor de twee andere succesvolle casussen die aan het einde van het boek kort worden beschreven. Maar de conclusies die de auteur daaruit trekt voeren te ver. Zo rekent hij voor hoeveel geld er bespaard zou zijn geweest als deze patiënten direct voor psychosomatische therapie waren doorverwezen. Daarbij neemt hij aan dat de therapie ook op dat moment, veel korter na aanvang van de klachten, succesvol zou zijn geweest. Het zou echter heel goed kunnen dat de psychosomatische therapie Kristel het laatste zetje heeft gegeven, want ook van eerdere trajecten knapte ze op.

Kortom, het boek is interessant om het goed gedocumenteerde patiëntverhaal. Maar het leest als een reclamefolder voor psychosomatische oefentherapie. Dit wordt nog versterkt doordat alle patienten afkomstig zijn van dezelfde met naam genoemde therapeut. Dat neemt niet weg dat ik mij voor kan stellen dat psychosomatische therapie werkzaam kan zijn voor een deel van de SOLK patënten. Om overtuigd te worden van de toegevoegde waarde wacht ik op de resultaten van een lopende wetenschappelijke studie naar dit onderwerp.

Judith Rosmalen is hoogleraar Levensloop psychiatrische epidemiologie van emotionele stoornissen, in het bijzonder de somatisatie stoornissen aan het Universitair Medisch Centrum Groningen. 

‘Alle therapeuten gehad?’ – Michiel van Geloven. ISBN: 9789088505140. 


Meer van deze auteur:

Gerelateerde artikelen

1 reactie

  1. Marten Klaver  - 4 augustus 2015 - 12:34 pm

    Uw waardevolle recensie stimuleert ons in te gaan op enkele punten.

    1.Oorzaak.
    U schrijft ‘ In het boek blijft onderbelicht wat de psychosomatische therapie zo anders zou maken’ en ‘de veronderstelde oorzaak blijft een aanname’. Hierin klinkt door dat de oorzaak niet behandeld werd. De oorzaak discussie is moeilijk en we hadden het misschien duidelijker kunnen zeggen. We doelen op een robuuste stressfactor, die de patiënt vaak prijs geeft via hints (1,2).
    Een psychologische oorzaak is anders dan een fysieke oorzaak, gezien het arbitraire persoonlijke karakter (3).
    De oorzaak moet voldoen aan een logische tijdsrelatie, een herhaald aantonen, een overtuigende specifieke associatie (4).
    We definiëren de psychologische oorzaak als de factor, die aan een robuust effect voorafgaat na een gerichte interventie op deze factor.
    We sluiten hierbij aan op uw definitie ‘de oorzaak moet het effect in tijd vooraf gaan’ in uw artikel met van Gils (5).
    We noemen deze psychologische oorzaak de stressor en leggen deze tijdens de behandeling vast in de woorden van de patiënt.
    Voor het verder ontwikkelen en verspreiden van dit inzicht hebben we de stichting SOLKNET opgericht.

    2. Perfectionisme.
    U geeft aan dat u wetenschappelijk heeft onderbouwd dat perfectionisme een risicofactor is bij SOLK. Wij vinden dit heel waardevol en dit bevestigt onze klinische observaties.
    Bij Kristel vond de plotselinge omslag plaats toen ze inzag en erkende dat ze door haar perfectionisme haar eigen wensen en gevoelens wegdrukte. Dit nam ze niet langer en ze zette de knop om, waardoor haar klachten plotseling afnamen. We noemen deze omzetting een ‘verandering’ en zien hierin een werkingsmechanisme waar we gericht gebruik van maken. Naar aanleiding van de literatuur hebben we deze plotselinge verandering ‘sudden change’ genoemd (6).

    3. Laatste behandelaar.
    Wanneer het summatie-model bij een eclectische multidisciplinaire behandeling geldig is, dan zal inderdaad de laatste behandelaar de vruchten oogsten van de voorgaande behandelaars. Echter we weten dat het summatie-effect niet wetenschappelijk is aangetoond. Daarbij komt dat een resistentie-effect, iedere volgende therapeut is meer van hetzelfde en teleurstellingen en tegenstrijdige adviezen bevorderen chronificatie van de klachten, het summatie-effect ondermijnt. Vandaar dat we meerwaarde toekennen aan een gerichte oorzakelijke behandeling.

    Literatuur.
    1. Olde Hartman TC. Persistent medically unexplained symptoms in primary care. The patient, the doctor and the consultation. 2011. Enschede, Ipskamp Drukkers.
    2. Gask L, Usherwood T. ABC of psychological medicine. The consultation. BMJ 2002; 324:1567-69.
    3. Hijdra A, Vermeulen M. Rationele geneeskunde. Filosofische achtergronden van de geneeskunde. Elsevier Gezondheidszorg, Maarsen; 2008. ISBN 9789035230163.
    4. Trout KS. Hoe moeten medische tijdschriften worden gelezen? IV. Het bepalen van oorzakelijke verbanden. Capita Selecta. Ned. Tijdschr. Geneeskd. 1983;127(53):2414-19.
    5. Gils van A, Burton C, Bos EH, Janssens KAM, Schoevers RA, Rosmalen J. Individual variation in temporal relationships between stress and functional somatic symptoms. J Psychosom Res. 2014;77:34-9.
    6. Clerkin EM, Teachman BA, Smith-Janik SB. Sudden gains in group cognitive-behavioral therapy for panic disorder. Behav Res Ther. 2008;46(11):1244-50.

    Marten Klaver, wetenschappelijk adviseur SOLKNET
    Enny Versteeg, psychosomatisch therapeut en vice-voorzitter SOLKNET

Plaats een reactie

Terug naar boven